Білегі мығым, жүрегі бекем…

Атамыз – Алтай, Анамыз – Дала,
Қол тимеген-ді жағамызға да,
Темірді түйіп, Тәңірді сүйіп
өткерген күннің бәрі «аңыз» ғана.

Сүйсініп сипап жылқының жалын,
Жауынгер қылған жұртының бәрін.
Жорытқан кеше Күннің түбіне
Ұмытпа, дүние, түркінің барын.

Тәңірі көкте алқалап тұрып,
Айдай жүзінен Ар тарап тұрып.
Жарты ғаламды жаулаған бабам,
Шартараптарда салтанат құрып.

Асқақтық рухын уыстап туған
Тауларды көрдім Ту ұстап тұрған,
Жауларды көрдім жер құшып жатқан,
Балбалды көрдім тыныстап тұрған.

Тербеткен талай Тұран даланы,
Құлағыма кеп қырандар әні –
Алтынемелден асып жатқанда
Алты жүз ұлдың* ұрандағаны.

Білегі мығым, жүрегі бекем,
Қанша ұлың сенде түледі екен.
Қанменен бірге қасиет сіңген,
Қайран да біздің киелі мекен!

Бәрін де көрдің, бәрін де кештің,
Дәуірі жүрмей ақыл-кеңестің.
Адам-Құдайлар арқырап шығып,
Тілдесе де алмай Тәңірмен ешкім.
Тынышын түздің ала қашқанда,
Күллі әлем мидай араласқанда,
Қара түс шығады екен ғой, дүние-ай,
Ақ пенен қызыл жағаласқанда.

Аласапыранда, арпалыстарда
жас жолбарыс пен қарт арыстанға,
кезенген мылтық көміліп жатыр
көлеңкелер мен қалтарыстарда.
Жеті қабат жерге, жеті қат көкке
жасырсақ рухын таба алмас деп пе?!
Жеті қат көктен қона алмас деп пе?!
Жеті қабат жерден оралмас деп пе?!

Рухым – қалың қорымым ба екен?!
Қобызым тартқан қоңыр үн бе екен?!
Жоқ іздейтұғын жорығым ба екен?!
Өзегін тапқан өмірім бе екен?!

Оралып рухым, жаңғырып келем,
Даң қылып емес, таң қылып келем.
Жаңғыру деген – мың мезеттердің
түйіскен тұсы мәңгілікпенен.

Уақыт енді бағалатады,
Бақ болып қонып Далаға тағы,
Күн басты адам сәулесін шашып
күлімдеп сонда бара жатады.

Күн басты адам – тәңірқұтымды
түгендей білсем жаным бүтін-ді.
Дүрліккен дүние дүрмегіндегі
жаңғыру – менің жарығым сынды.

Қақым жоқ менің тұйықталуға,
Қақым жоқ менің сұйықталуға
Рух дейтұғын періштелерім
отырған кезде иықтарымда.

* Орбұлақ шайқасындағы алты жүз әскер

* * *

Амансың ба, әзер* дос, Әфсана қыз,
Сәтті болды сол жолғы бастамамыз!
Білесің бе,
ақындар сапарының**
Түбі ақиқат, бүгінде астары аңыз.

Бауырларды ойлаймын, Әфсана қыз!
Бауыр деуге кімдерден жасқанамыз?
Өзімізде өзіміздің Астанамыз,
Өзімізде өзіміздің Бас панамыз!

«Таулы бақта» тұрасың мұңыңа еріп,
Сен мұңайсаң Каспий де күңіреніп.
Құрметіңнің қайнары бүлкілдейді,
Күллі шейіт кеткендей бүгін өліп.

Әр елдің де бар шығар өз жарасы,
Өз жарасы…
Қайтесің, қозғамашы.
Жарасын жалап жазып келеді әлі,
Осынау Өр даланың өз баласы.

Арғы жағы Каспийдің бергі жағы,
Қайта айналып келем бе енді тағы?!
Түркі дейтін Алып бір Бәйтеректің
Мен бұтағы, Әфсана, сен бұтағы.

Өріп шыққан Алтайдың баурайынан,
Жел сипап, Күн кеп сүйген маңдайынан,
Еркін ед жерде Тұран, көкте Қыран,
Кетпеген Тәңір сыйы таңдайынан.

Бергі жағы Каспийдің, арғы жағы
Қалаған судың бетін жол қылады.
Қос жағадан қосылып әнге салсақ,
Түркінің түмен рухы жаңғырады.

Хат жаздым, қалам алып, Әфсана қыз!
Жып-жылы естеліктер – дастан, аңыз.
Сағынышпен жолдадым елден сәлем,
Бұл хатымды жауапсыз тастамаңыз.

* Әзербайжандық, * * Бір топ жас ақындардың Әзербайжанға сапары

***
ЖЕТІСУМЕН СЫРЛАСУ

Жетісудың арналы жеті өзені,
Сені ағыс, мені арман жетеледі.
Сен көлге, ал мен көкке ұмтылмасам,
Дүние дүбірсіз боп өтер еді.

Қарасаң, қадау-қадау тауларым бар,
Қалыбымды содан-ақ аңғарыңдар.
Соларға қарап өскен заңғар ұлдар,
Соларға қарап өткен мәңгі арулар.

Қамымен қара қазан, сары баланың
мәреге жеткен кезде майдан-ағын
батырлар болашаққа жәдігер деп,
Көлсайға қадап кеткен найзаларын.

Болған соң сурет сұлу, сөз кесімді,
Шарын да көңілге орнап, көзге сіңді.
Қыртыстап жинап алып бір Ұлы қол,
қайтадан жаза салған бөз секілді.
Меймандар келсін мұнда, көрсін бәрін,
Болмайды бұл байлықты қомсынғаның.
Ала жаздай алыстан қолын бұлғап,
Алакөл сапырғанда толқындарын.

Ал Айғайқұм… Жасырды нені шыңы?
Құм мен көктің құпия келісімі.
Мен білсем, тау басынан естілетін
шың ғана шырқайтұғын Жеңіс үні.

Аққу-қаз, кекілік пен қырғауылың,
Олар да сен сүйетін бір қауымың.
Қойныңа қонақтап жүр,
Құт мекенін
әрқайсы өз тілінде жырлау үшін.

Жусаның, сексеуілің, өлеңшөбің,
бауырыңда көктесе, көгерсе мың.
Мен де бір тау құшақтап тұрар едім,
Шыршаң болып шаншылсам егер сенің.

Киелі әр тауың да, әр тасың да,
Мың жылдық таңбасы бар жартасыңда.
Бақыттан басым қалай айналмасын,
Жүрген соң осылардың ортасында.

Сағыныш НАМАЗШАМОВА,

ақын.

«AÝA»: МӘДЕНИ ҚҰБЫЛЫС

Ақын Мақпал Жұмабайдың Алматыда «Ауа» атты концепт уалд ы шығарм ашыл ық кеші өткен еді. Талай жылдан бері жырларын сазды мақаммен өрнектеп, қазақ өнеріне эсте тикалық жаңа өріс ашып жүрген замандасымыз соңғы уақытта мүлдем бөлек, оқырман мен тыңдарманнан рухани дайындықты талап ететін биік өреге қанат қағып, бұрын-соңды қазақ сахнасында болмаған өзгеше бірнеше кеш өткізді. «Мақп ал шерден» басталған соқпақ «Ауаға» көтерілді. Екі кешт е ол тыңдарманды оқырманға, оқырманды тыңдарманға айналд ыруға болатынын дәлелдеді десек те болғандай. Мақпал Жұмабай әлемі өзінің жаңашылдығымен, сыршылдығымен әрі шынайылығымен баурайды. Оның кештерін көрсеңіз – сахналық безендіру, группадағы музыкалық топтың шын пейілді ізденісі, сөз бен әуен кеңістігіндегі өзгеше аура – үйлесім мен бір-бірінен ажырағысыз байланыс, тыңдарманын терең ойға жетелей отырып желпіндіретін, желпіндіре отырып терең ойға батыратын айрықша сәттің тұтқыны боласыз. Алдағы уақытта бұл туралы кеңінен толғаймыз. Рухани жаңғыру топтың емес, жекенің әлемінен басталады. Жеке топқа, топ қоғамға әсер етеді. Мақпал ашқан жаңа өріс – қазақ мәдениетінің жаңа баспалдағы болмақ. Осы орайда біз «Нұр Отан» партиясы Төрағасының бірінші орын ба сары Мәулен Әшімбаевтың осы кеш туралы қысқа да тұщымды пікірін беру ді құп көрдік.

Редакциядан.

Жақында ақын, әнші қарындасымыз Мақпал Жұмабайдың жаңа сарындағы «AÝA» атты концептуал-ды шығармашылық кешін YouTube-тен тамашаладым.

Мақпалдың гитарамен салған сазды әндері мен мақамды жырларын естіп жүргенімізбен, қар ындасымыздың осындай деңгейдегі орындаушылығын білм еген едік. Сондықтан бұл концерт Мақпалдың жаңа қырын ашып берді.

Кеште алғашқы «Ауа» әнімен-ақ жүректің қылын шер тіп, көңілге түрлі ой салған орындаушы тыңдарман қауымды бірден өзіне елтіп алды. Шырқалған өзге әндердің де сөзі мен әуені заманауи екенін, ән арқылы қоғамдағы өзекті мәселелердің қозғалғанын атап өткен жөн.

Жасыратыны жоқ, қазір әнші көп. Кейде сол көп әншіден есті ән ести алмай, көңіліміздің құлазитыны да шындық. Кейбір сөзі мен әнінен мән кеткен орындаушылардан жалыққан кезде жанға шуақ шашатын, көңілді марқайтып, рухани ләззат сыйлайтын дүниелерді іздейтініміз де сөзсіз. Осы тұрғыдан келгенде, Мақпалдың концерті көңіл пернесін дөп басып, көкейге орамды ой тастап, керемет әсерге бөледі.

Өз басым концертті көріп отырып, қазақ өнерінің жаңа деңгейге көтерілгеніне, бүгінгі заман талаптарының ұлттық бояумен әдемі үйлесім тапқанына қуандым. Сондықтан бұл концертті қазақ өнері бағындырған жаңа биік деп есептеймін.

Тіпті бәсекеге қабілетті қоғамда қазақ өнері қандай болу керек деген сұраққа да Мақпалдың шығарма-шылығы арқылы жауап беруге әбден болады. Өйткені аталған кеш отандық ән өнеріндегі ерекше құбылыс болды.

«Концептуалды концерт» деп айдар тағылған кештің ұйымдастырушылық деңгейі де өте жоғары. Залдың өзі, оның акустикасы, өнерпаздардың өнері, сүйемелдеушілердің шеберлігі, әнді әрлеу сияқты дүниелер де көп нәрсені жаңаша бағамдауға, қайта тануға мүмкіндік берді.

Сондықтан ХХІ ғасырдағы қазақ өнерінің жаңа бір қырын ашып берген Мақпалдай талант иелерін қолдап, олардың өнерін дәріптеп, шығармашылығын шыңдауға жағдай жасауымыз керек. Сол себепті де осындай тың дүниелерді кеңінен насихаттауымыз қажет деп есептеймін.

Осы ретте адамға рухани демалыс сыйлап, ән әлемінде еркін қалықтауға мүмкіндік бергені үшін тың-дарман ретінде Мақпал Жұмабайға алғысымызды жеткізіп, шығармашылық табыс пен жаңа жеңістер тілейміз. Өнер айдынындағы қадамыңыз құтты болсын. Алда бұдан да биік белестерді бағындыра беруіңізге тілектеспіз!

 

Мәулен ӘШІМБАЕВ,

«Нұр Отан» партиясы Төрағасының бірінші орынбасары.

16 ЖЕЛТОҚСАН – ТӘУЕЛСІЗДІК КҮНІ

Тәуелсіздік – ең қастерлі сый. Аспан мен жердің арасында еркіндік қыранын қалықтатқанға не жетсін?! Азаттықты жырлағанда ақын ғана к өңіл пернесін д өп баса алады.

ТӘУЕЛСІЗДІК

Еркіндігім.

Қасиеттім.

Қастерлім.

Өзің барда өзегімде жоқ шер мұң!

Кеше сенің келбетіңді арман ғып,

Боданына бұғауландық басқа елдің.

Бабалардың басын тігіп бәйгеге,

Аналардың жанарына жас бердің!

Уа, Еркіндік,

қош келдің!

 

Өзегімді ө ртке ораған қоғамда, өз үйіме өзім ө гей болам ба?!

Алшаң басып жүре алмаса алты алаш

Азаттығым! Қадірің де жоқ онда! …

Саған жету қиын болса қаншалық,

Сақтап тұру қиынырақ одан да! А

лла берген азаттықтың әр сәті-

Аманат қой

Маған,

Саған,

Оған да!

 

Саясатқа сермей алмай семсерді,

Езгі күнге тері қылдым еңсемді!

Желтоқсанда жалын атып жастығым,

Құрсау болған темір қоғам теңселді!

Есте даңқы қыршындардың қалды ма,

Сексен алты ерлігім бе-ей, ең соңғы!?

Уа, еркіндік,

Құның немен өлшеңді!?

 

Уа, еркіндік!

Құның немен ө лшенді?!

Сені кө ксеп Боздақтарым өлсе өлді!

Сенсің менің ең ғажайып өлеңім,

Ең шуақты, Ең шырайлы, Ең шерлі!

Әр таңыңды сүйіншілеп тұрайын-

Құдай берген ғұмырымда ө лшеулі!

Қалқаман САРИН

 

ЖЕЛТОҚСАН АЛАҢЫНДАҒЫ ЖЫР

Ұжданымды ұлтан етпек табанға,

Қарғыс айтып қан соқталы зауалға.

Айналып жүр қазақтың кең аспанын,

Ұлы ерліктің сыймас жыры қағазға.

 

Ей, намыстың найзағайдай ұлдары,

Қызыл тілін қылыш еткен қыздары!

Қанды тарих қалшиып тұр мәңгіге,

Жанарында – Желтоқсанның ызғары.

 

Не кө рдің сен қара жұлдыз, қара аспан,

Қан жұттың ба сен де қайсар қазақтан.

Өрімдей қыз өлмес ерлік жыры боп,

Саған қарай рухы ұшып баратқан.

 

Жер бетінде жеңіс алған белестер –

Есіл бабам ерлік қылған егестер…

Желтоқсанда қайта шауып басына,

Буырқанған бабам қаны емес пе ол!

 

Оу, мені кім дейсің?!

Қарсы алдымда хас жауымның қаңқасы,

Қос қолымда Қобыландының балтасы.

Азығыма ақ анамның малтасы,

Азуымда найза таудың жаңқасы.

Қонысыма кө з қызартқан қалмақтың,

Қанжығама басын берді қаншасы.

Тұлпарының тұяғымен сызылған,

Қазақтың бай даласының картасы.

 

Ей, ұлы Алаң, лаңды Алаң!

Өзен шайып, өте алмайтын қанды Алаң.

Қара жерден ш өлі қанған сенсің-ау,

Қан мен жасқа әлі шө лі қанбаған.

Сұрап алып сұрқы кеткен айдан нұр,

Азаттыққа арпалысқан майдан бұл.

Құрмет саған, Желтоқсандық боздақтар,

Өшпейтін жыр бұл – алаңға ойған жыр!

 

Солмайтын гүл, бұл алаңға қойған гүл,

Солмайтын гүл ойсыздарды ойландыр.

Орысшалап қала қызы қарқылдап,

Бір-біріне қар лақтырып ойнап жүр…

 

Кім бар енді тағдырына үңілер,

Босамаған болат жүрек, сірі қол.

Жалғыз өзі жаттап жүр ме ішінен,

Тас түрменің жазып болып жырын ол?

Қатал уақыт заулап бара жатыр-ау,

Әділетті әлі іздеп жүр тірілер.

 

О, желтоқсан аждаһамен алысқан,

Соған жаны жігеріңді жанытсаң.

Қайраттардың рухын айт алдымен,

Жер бетінде қай қазаққа жолықсаң.

 

Жасыл шарда қазақ деген атыммен,

Қанаттасып ұшып барам ғасырмен.

Желтоқсанда жауап бергем жаһанға,

Бодандыққа бағынбайтын басыммен!

Ұларбек НҰРҒАЛЫМҰЛЫ

ТӘУЕЛСІЗДІК, ТӘТТІ ҮМІТІМ ЕДІҢ СЕН…

 

Бостандығым! Тосқан күнім азалдан,

Жиырма жыл – аспан кірсіз, ажарлы ән.

Сен келгенде серпілгенмін қайғыдан,

Сен келгенде сары мұңнан тазарғам.

 

Ессіздерде есем кетті қаншама,

Кездерде тті шындық іздеп шаршаған.

Тәуелсіздік тәтті үмітім едің ғой,

Талай таңдар таңдайымда тамсаған.

 

Беу, Азаттық! Болсаң бізге баянды,

Аранына кетпей тұрып аярдың.

Бодан болып кө з ілгенмін кеше мен,

Бүгін таңда бостан болып ояндым.

 

Базарында мұң мен шаттық бір жүрген,

Дүрмек күннің алдамшысын кім білген?..

Желтоқсанда мұз шайнаған к өкемнен,

Тамған қанға сіп шыққан гүлмін мен.

 

Жебесімін кө бе бұзар түркінің,

Егесімін күллі түркі жұртының.

Назарына түспесе де дұшпанның,

Жанарыма тұнған шықты іркідім.

 

Буырқанса, күнді тұтып, ай жапқан,

Намысының найзағайын ойнатқан.

Ұлы кө штің үзілмеген арқауы,

Қарға бойлы Қазтуғаннан – Қайратқа.

 

Дастаным бар балбал тасқа қашаған,

Аспаным бар ала бұлттан босаған.

Асылына ие болған Алаштың,

Айналайын менің алтын босағам.

Әлия ДӘУЛЕТБАЕВА

 

ТӘУЕЛСІЗДІК АЛАРДА

Кие бітер хан болсам тақта маған,

Бара-бара жан қалмас жақтамаған

Күнәм қалса тарихты кері аударып,

Салт бойынша зімді ақтап алам.

 

Бастан шіріп балық та тас болады,

Шірікті жеп қоғам да мас болады.

Ұйым, жиын патшаның тонын киіп,

Шаштараздың алғаны бас болады.

Қан жалғасса билікте, ми кетеді,

Зәрін ішсең мезгілдің билетеді –

Арың, барың, тіл, ділің қош айтысып,

Ғаламдасу рухыңды күйретеді.

 

Тәуелсіздік!

Ұқпасам нарқыңды анық –

Қабылдармын қашсам да «артын бағып»,

Бергеніңнің қадірін кеш ұқтырмай,

Тек меңгерер ми берсін Алтын балық!

Аманғазы КӘРІПЖАН

Қ Ы Л Б Ұ Р А У (Қайыршы үндiстiң монологы)

«1996 жылы АҚШ-та Қаһарлы Қызыл Бұлт есімді кісі қайтыс болды. Ол – жергілікті үндістердің сиу тайпасының соңғы өкілі екен. Көз жұмар алдында байғұс Смитсон университетінің өнертанушыларына өз тілінің ерекшеліктерін, ғұрыптық әндерін жаздырып кетіпті».
Сәкен Сыбанбайдың мақаласынан.

Ұқсап бiр кеттi-ау «Ағажайыма»,
Зарлы әнiң зарпы жазған-ау!
Амстердамның әуежайына,
Қай жақтан келдiң қарғам-ау!

Сарқыншағыма ең сұрапылдардың,
Қылыштай бейне қияғы.
Қапыда сенi жылатып алдым,
Тарихтың соңғы тұяғы.

Қайыршы үндiстiң қарлыққан даусы,
Құлақ түбiмде тұр әлi.
Кәрi құрлықта қаңғырған басын,
Тоқпақтап сонда жылады:

«Даланың тарлан тағысы едiм ғой,
Тайпамның аты – ұраным!
Өркениетiм – тау iшi едi ғой,
Жақпар тас, лашық – тұрағым.

Шiрене тартқан адырнам қайда,
Жебесi желмен жарысқан.
Қауырсын таққан қабырғам қайда,
Жайратқан жауын алысқан!

Мұңсыз жанарын мұхит тербеткен,
Қыздарым қайда қылықты?
Арғымақтардың жалын терлеткен,
Ұлдарым қайда құрықты?

Қайысқан қалың қолдарым қайда,
Жаужүрек бата алмайтұғын.
Жондарға түскен жолдарым қайда?
Ешқайда апармайтұғын.

Аспаным шайдай ашық едi ғой,
Иесi күннiң мен едiм.
Найзаға iлiнгенi – асым едi ғой,
Еркiн бiр соққан жел едiм.

Отырушы едiм сыйдырып көзге,
Ғаламның шетiн, шегiн де.
Ел болғаны ма бiзден де өзге,
Осынау жердiң бетiнде!

Бау-бағы абат, өзенi мөлдiр,
Тауымды неге шақтыңдар?
Қай жақтан келдi келмеске кеткiр,
Қайығы суға батқырлар!

Алтын һәм күмiс тиындарыңды,
Танымаушы едiк тегiнде.
Шарап ұсынған бұйымдарыңның,
Түбiнде кеткен кегiм бе?..

Мисисипидiң арнасындағы,
Сұрапыл едiм тулаған!
Қылқанды орманның қалқасындағы,
Қаңқа болдым ба қураған?..

Қабiрiме менiң қала салдыңдар,
Тiлiмдi турап тастадың.
Дiлiме өшпес жара салдыңдар,
Тарихтан кеттiм қас-қағым.

Еуропада жаңғырып қалсын,
Қауашағыма сыйған сөз.
Ұрпағың мәңгi қаңғырып қалсын,
Атаңа нәлет жиһангез!

Санамда сонау ғапыл ғасырдың,
Сұңқыл қағады байғызы.
Ұйқымды менiң неге қашырдың,
Қайыршы үндiстiң қайғысы.

Көмiлген қоса бейiтiңе кегiң.
Қызылтәндiлер қырдағы.
Түскiм келмейдi кейпiңе сенiң,
Ункастың сорлы ұрпағы!

Шекарамды жауға шендестiрмеймiн,
Түскенше жерге келте иек,
Даламды саған теңдестiрмеймiн.
Молада тұрған өркениет!

Байтақ далам-ай далиып жатқан,
Кiрмеге толы құшағы.
…Қабағына сол қан ұйып қалған,
Үндiстен зәрем ұшады…

Жанарбек ӘШІМЖАН,
ақын, ҚР Еңбек сіңірген қайраткері

Жасай берсін, жайнай берсін Қазақстан ғасыры!

Қайың сауған қазақ едім,

Алтай – атамекенім,

Тағдыр маған ұсынбаған балы менен шекерін.

Иранда да иланбадым, басқа түскен тағдырға,

Жүрегімді баурамады бөтен әуен, бөтен үн.

Париж бенен Германия, Омбыда да қазақпын,

Шартараптан тапқан едім жұмыр бастың жетегін.

Аяғымды аңдып бастым қия-құзда, мұздақта,

Тік басатын сақтығындай шыңдағы таутекенің.

Нүкістегі Төлегеннің сағынышы ем сарғайған,

Қайда жүрсем қазақтығым – жүректегі қан майдан.

Көкмойнақпен Түрікпеннің түгел шарлап даласын,

Бесқала мен Қожаеліндей қол бұлғадым шалғайдан.

Қырғыз бенен Қырым астым, әділетсіз уақытта,

Сарыарқаның бал қымызы тамсандырып таңдайдан.

Өлекшіндей өмір кешу – намысыма қиянат,

Ал, тағдырым сипамаған тайқы туған маңдайдан!

Ақыт қажы, Оспан едім, Алтайдағы ақ боран,

Қарсы келген ажалға да қас-кірпігін қақпаған.

Гималайда киіз төсеп түйетайлы асуға,

Такламакан шөлінде де жанға дауа таппаған.

Кәшмірге де жеткен көшпін Елісханның жолымен,

Дүниенің бұрышында дәм бар ма мен татпаған?!

Атажұрттан кіндік үзіп, ұрпағымның қамы үшін,

Тағдыр кештім, кішігірім – шұбырынды ақтабан!

Қазақ үшін қайда жүрсем қайталаумен дұғамды,

Халифа Алтай боп оралдым қазақшалап Құранды.

Өзтүріктің Мұстафасы ем, жатқа намыс бермеген,

Күндерде де адаспадым найзағайлы, тұманды.

Ән боп естім Майра салған жүректерді тебірентіп,

Атам кешкен ғұмырды ойлап, жаным жасқа шыланды.

Бейбарыстай жусан аңсап, жырақта өскен қозыңмын,

Аңсағаным – Қыпшақ далам, құт тұғырым – Тұран-ды!

Мен байырғы қазақ едім Бай-Өлкеде бапталған,

Үмітімді үзбегенмін арайланған ақ таңнан.

«Жаламаның жаласынан» әупірімдеп жан қалып,

Тірі сойған тұлыбым да Кунскамерада сақталған.

Бостандықтың рухына бесігімде талпынып,

Қасқырдайын сирағымды шайнап үзіп қақпаннан.

Елге әкелген Қаржаубаймын Күлтегіннің көктасын,

Таңдайымда балдай еріп, Ұлтқа деген тәтті арман!

Құдайменен арамызға ақ тілекті елші етіп,

Ешкімге де бас имеген өр қазақпын, еңсе тік,

Көксеркесі секілденіп ту-талақай көкпардың,

Жалғандағы ғұмырымды қайсарлықпен өлшетіп.

Қазақстан – жүрегіме бойтұмардай жазылған,

Тарыдайын шашылуды өміріме енші етіп.

Атамекен, саған жетіп көз жасымды құрғаттым,

Көк Тәңірі көзімізге көкбайрақты көрсетіп!

Алтынордам күннен күнге құлпынайдай құлпыра,

Тарланбозым тақымымда, тізгінімді қымқыра.

Бар қазаққа құтты болсын, сауын айтқан құрылтай,

Көкбайрақтың қыран ұшқан биігіне ұмтыла.

Тәңіріме тәуба айтумен дұға қылдым, бас иіп,

Атажұртқа жетпей қалған боздақтардың рухына.

«Елім-айдың» зарын енді құлағыма естіртпе,

Елбасымен болашаққа қадам басқан жұртыма!

Уай, Нұраға, қазақ үшін адамзаттың асылы,

Астанасы – Алтынорда, иранбақтың жасылы.

Күнге құлаш сермеп туған Күлтегіннің қылышы,

Сары алтыннан сауыт киген Сақ пен Ғұнның хас ұлы.

Әлемдегі бар қандастың ықыласын қабыл ал,

Атажұртта басын қосқан ақ жүректің шашуы.

Қайта өрлеген қазағыма көк Тәңірі қуат бер,

Жасай берсін, жайнай берсін Қазақстан ғасыры…

Дәулеткерей КӘПҰЛЫНЫҢ

Дүниежүзі қазақтарының V құрылтайында оқыған өлеңі.

Жасай берсін, жайнай берсін Қазақстан ғасыры!

Қайың сауған қазақ едім, Алтай – атамекенім,
Тағдыр маған ұсынбаған балы менен шекерін.
Иранда да иланбадым, басқа түскен тағдырға,
Жүрегімді баурамады бөтен әуен, бөтен үн.
Париж бенен Германия, Омбыда да қазақпын,
Шартараптан тапқан едім жұмыр бастың жетегін.
Аяғымды аңдып бастым қия-құзда, мұздақта,
Тік басатын сақтығындай шыңдағы таутекенің.
Нүкістегі Төлегеннің сағынышы ем сарғайған,
Қайда жүрсем қазақтығым – жүректегі қан майдан.
Көкмойнақпен Түрікпеннің түгел шарлап даласын,
Бесқала мен Қожаеліндей қол бұлғадым шалғайдан.
Қырғыз бенен Қырым астым, әділетсіз уақытта,
Сарыарқаның бал қымызы тамсандырып таңдайдан.
Өлекшіндей өмір кешу – намысыма қиянат,
Ал, тағдырым сипамаған тайқы туған маңдайдан!
Ақыт қажы, Оспан едім, Алтайдағы ақ боран,
Қарсы келген ажалға да қас-кірпігін қақпаған.
Гималайда киіз төсеп түйетайлы асуға,
Такламакан шөлінде де жанға дауа таппаған.
Кәшмірге де жеткен көшпін Елісханның жолымен,
Дүниенің бұрышында дәм бар ма мен татпаған?!
Атажұрттан кіндік үзіп, ұрпағымның қамы үшін,
Тағдыр кештім, кішігірім – шұбырынды ақтабан!
Қазақ үшін қайда жүрсем қайталаумен дұғамды,
Халифа Алтай боп оралдым қазақшалап Құранды.
Өзтүріктің Мұстафасы ем, жатқа намыс бермеген,
Күндерде де адаспадым найзағайлы, тұманды.
Ән боп естім Майра салған жүректерді тебірентіп,
Атам кешкен ғұмырды ойлап, жаным жасқа шыланды.
Бейбарыстай жусан аңсап, жырақта өскен қозыңмын,
Аңсағаным – Қыпшақ далам, құт тұғырым – Тұран-ды!
Мен байырғы қазақ едім Бай-Өлкеде бапталған,
Үмітімді үзбегенмін арайланған ақ таңнан.
«Жаламаның жаласынан» әупірімдеп жан қалып,
Тірі сойған тұлыбым да Кунскамерада сақталған.
Бостандықтың рухына бесігімде талпынып,
Қасқырдайын сирағымды шайнап үзіп қақпаннан.
Елге әкелген Қаржаубаймын Күлтегіннің көктасын,
Таңдайымда балдай еріп, Ұлтқа деген тәтті арман!
Құдайменен арамызға ақ тілекті елші етіп,
Ешкімге де бас имеген өр қазақпын, еңсе тік,
Көксеркесі секілденіп ту-талақай көкпардың,
Жалғандағы ғұмырымды қайсарлықпен өлшетіп.
Қазақстан – жүрегіме бойтұмардай жазылған,
Тарыдайын шашылуды өміріме енші етіп.
Атамекен, саған жетіп көз жасымды құрғаттым,
Көк Тәңірі көзімізге көкбайрақты көрсетіп!
Алтынордам күннен күнге құлпынайдай құлпыра,
Тарланбозым тақымымда, тізгінімді қымқыра.
Бар қазаққа құтты болсын, сауын айтқан құрылтай,
Көкбайрақтың қыран ұшқан биігіне ұмтыла.
Тәңіріме тәуба айтумен дұға қылдым, бас иіп,
Атажұртқа жетпей қалған боздақтардың рухына.
«Елім-айдың» зарын енді құлағыма естіртпе,
Елбасымен болашаққа қадам басқан жұртыма!
Уай, Нұраға, қазақ үшін адамзаттың асылы,
Астанасы – Алтынорда, иранбақтың жасылы.
Күнге құлаш сермеп туған Күлтегіннің қылышы,
Сары алтыннан сауыт киген Сақ пен Ғұнның хас ұлы.
Әлемдегі бар қандастың ықыласын қабыл ал,
Атажұртта басын қосқан ақ жүректің шашуы.
Қайта өрлеген қазағыма көк Тәңірі қуат бер,
Жасай берсін, жайнай берсін Қазақстан ғасыры…