БАСТЫ БЕТ, КӨПҰЛТТЫ ҚАЗАҚСТАН

Халықтың рухани көсемі

Тәуелсіз Қазақстан ұлттар әдебиетінің мәдениетін дамытып отырған қасиетті, киелі Отан. Бүгін ұйғыр әдебиетінде, құдайға шүкір, хас шебер, талантты алтын қалам иегері бар. Ұйғыр қаламгерлерінің қаламынан туған дүниелердің арасында ел мәртебесіне лайық, озық туындылар жетерлік. Әдебиетіміз түркі жұртына белгілі әдебиеттер қатарында мақталып та жүр… Ұйғыр ұлтының өзіне ғана тән ерекшелігі болғаны секілді, оның әдебиеті де өзіндік қасиетке ие. Біздің әдебиетіміз әлемдегі танымал көркем әдебиеттердің біріне айналды. Қазақстанда ұйғыр жазушылары көп. Жас толқынмен байланыс мықты. Ұйғыр жазушыларын халқымыз алақанына салып ардақтайды. Біздің қаламгерлер өткен заманды, бүгінгі күнді, болашақты терең түсінетін, озық ойлы зиялылар. Олар Қазақстандағы барлық ұлт өкілдерімен, жазушы, зиялылармен тығыз байланысты, жарасымды қарым-қатынаспен бірге өмір сүріп келе жатыр. Қазақ ғалымдары ұйғыр жазушыларының повесть,романдарын оқып, спектакльдерді көріп, оң бағасын беріп, газет-журналдарға жазып келеді. Ш.Елеукенов,
У. Қалижан, Н. Ақыш, Г. Орда, С.Ананьевааларды ерекше атағым келеді. Ұйғыр қаламгерлерінің Отан алдында жүзі жарық, оқырман алдында ары таза. Шайырлар, жазушы-драматургтер, қоғам қайраткерлері Һ. Абдуллин, Ж.Босақов, З.Самади, М. Зулпиқар,
Қ. Һосанов, И. Саттаров, Х.Һәмраев,
И. Бахтия, Һ.Искендеров сияқты мәшһүр жазушыларымызды рухани қазынамыз деп мақтанамыз… Арамызда тірі жүр деп айтып жүреміз…

«Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру» аясында, біздің қаламгерлер кіндік қаны тамған жеріне, өскен ауылына сапарға шығып, публицистикалық мақалалар, өлеңдер жазып халық құрметіне ие болуда. Кәсіпкер Ахметжан Шарденовтың еңбек жолын И.Баратов жазды. Закир Кузиев сияқты кәсіпкер жайында мақалалар жазылды. Ахметжан Ашири Қазақстан халық артисі Мурат Ахмадиев сияқты тұлғаны «Көркемөнер және депутат» көркем очеркімен таныстырды. Ұлт мақтанышы, бүгінгі ұйғыр замандастарымыздың еңбек жетістіктерімен үлгі болатын Қазақстан мемлекеттік сыйлығының лауреаты «Агконур» ЖШС төрағасы Кәрім Құдайбергеновтың көп жылдық қажырлы еңбегін үйреніп, «Жер академигі» атты роман эссе жазды.
Қ.Қожамияров атындағы республикалық ұйғыр музыкалық комедия театры дүние жүзіндегі жалғыз ұйғыр театры. Қазақстан президенті Н.Ә.Назарбаевтың адами-инсани саясатының арқасында ұйғыр театрына академиялық театр деген жоғары мәртебелі атақ берді. Елбасы ұйғыр театрын күрделі жөндеуге қыруар ақша бөлді. Жазушылардың қуанышы шексіз. Бұл өте үлкен қамқорлық еді. «Болашаққа бағдар:рухани жаңғыру»аясында ұйғыр театрының Түркия,Өзбекстан, Қырғызстан мемлекеттеріне гастрольді сапарға шығуға ақ жол ашылды…
Астананы көшірудің негізгі идеясы Елбасынікі екенін біз, жазушылар жақсы білеміз. Елорданы Отанымыздың орталық бөлігіне көшірудің аса маңызды стратегиялық, саяси-әлеуметтік, қоғамдық руханияттық маңызы дау туғызбайтын шындық еді. Ахметжан Ашири «Астана» қойылымында Астанадай қала-шаһар салудағы Елбасының қаһармандығы, Елбасы образы хас шеберлікпен қойылды. Бұл спектакль Елбасының туған күніне, астананың 20 жылдық жалпыхалықтың мерей тойына арналады. Бұл қойылым қазақ елінің басшысына Қазақстандық ұйғыр өнерпаздарының риза көңілінің ізет-құрметінің, сүйіспеншілігінің дәлелі.
2 маусым күні Қазақстан республикасының Мәдениет және спорт министрі Арыстанбек Мұхамедиұлы, Қазақстанның еңбек ері, Асанәлі Әшімов мырзалар қойылымды көріп жылы жүрекпен театр актерлар ұжымына ризашылығын білдірді. Көрермендер де қуанды…
Мен Н.Ә.Назарбавтың «Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру» өте маңызды мақаласын Алматы облысы Ұйғыр, Панфилов аудандары халқымен кездесіп, жан-жақты түсіндіріп қайттым. Сондай-ақ Ақордада өткен «Түркістан», Евразия Жазушылар қауымдастығы ұйымдастырған Қорқыт ата атындағы халықаралық драматургтер байқауында менің туған жер туралы жазған «Шарбақ» пьесам бірінші орынды иеленді. Бұл әрине, «рухани жаңғыруға» қосқан үлесім, жетістігім…
Өмірлік тәжірибесі мол, көрген-білгені көп, ой-өрісі өрнекті, кісілік келбеті көптің өнеге­сіне айналған мақтаныш етерлік қаламгеріміз Акрам Ахметовтың, «Махмұт Қашқариі» Дүрнәм Машурованың «Рухани жаңғыру» аясында жазылған «Тағдыр қисмити» «Махмұт Қашқари» қойылымы көрермен көзайымына айналды. Сондай-ақ, әлем таныған драматург Д. Исабековтың «Мұрагерлер» пьесасын түпнұсқа бойынша мемлекеттік тілде қойылды. Театр ұжымының бұл ізденісі мемлекеттік игілікте деген құрметтің, ұлы достықтың айқын көрінісі болып отыр. Шайра Хуршидә Шахунова «Туған жерде анамның исі бар» деген сыры терең, сыны бөлек кітабын оқырманға сыйлапты. Бұл кітапты шынайы ықыласпен оқып шыққан оқырман әділеттің тас таразысын, байлық пен бақыттың ара жігін ажырата білетін талғамды қанағат пен ашкөздіктің тайталасын оқырмандарыда көркем жырдың кестесімен безендіреніне көз жеткізер еді.
Илия Бахтия атындағы әдеби сыйлықтың иегері, көрнекті жанр Жәмши Розахуновтың «Ізгілік жолы», «Үмітпен өмір сүремін» атты баллада, рубайы, ғазалдар жинағы автордың білімі биік екенін көрсетті. Парасатқа толы пайым, адамгершілікке тұнып тұрған сұлу жыр соқанның философиялық иірімдерін онан сайын аша түскен.
Ақын һәм белгілі жазушы Тельман Нурахуновтың осы заман тақырыбына жазылған « Бейитики дозақ» романы жаңалығымен қоғам назарына аударған құнды кітап қатарынан орын алды. Оның ерекшелігі ақыл-ой еңбегінің көркемдігінде. Соңғы жылдардағы ұйғыр әдебиетіндегі ең салмақты, мазмұны терең, тартымды көркем шығарма болып бағалануда.
Ұлттық әдебиетті жанымен сүйетін жоғары білімді-білікті тәуелсіз Қазақстанның ұйғыр шығармашылық жастары қазақ, орыс, өзбек қаламдас жастарымен байланысы терең тамыр тартып келеді. Біз бұған өте қуанамыз. Олар М.Тохтахунов, А. Азнабақиев, А. Сабиров, Ш. Баратова, В. Молотов, Д. Разиева, З.Исидуллаевалар. бұл жас қаламгерлердің өлеңдер жинағы оқырманға әбден таныс құрметті есімдер… А.Баудуновтың
«Айқай дүние» романы өзіміз өмір сүріп отырған қоғамның ащы шындығын, шырғалаңы мен шытырманы көп тіршіліктің түйінін шешуге талпынған туынды. Әңгіме жазудың хас шеберіне айналған Г.Хошаеваның «Жүректен төгілген бір тамшы жас», «Көндім-ау саған тағдырым» түрік тілінде басылып шығып, туысқан түркі жұртына дауысы жетті.
Ешқашан адастырмайтын, ешқашан қателес­пейтін, әр қашан абыройға бөлейтін ой еңбегі мен шығармашылық еңбектен Аллам айырмасын! Халқымызды рухани кедейліктен сақтайтын әде­биетіміз аман болсын!

Ахметжан Ашири,
Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері,
жазушы-драматург.

Previous ArticleNext Article

Добавить комментарий

Ваш e-mail не будет опубликован. Обязательные поля помечены *

Send this to a friend